Quán vô thường để buông chấp

Vậy saṅkhāra là gì? Chính thân tâm này là saṅkhāra. Những gì khởi lên trong dòng tâm ta là saṅkhāra. Những gì ta sở hữu cũng là saṅkhāra. Tất cả những gì mắt thấy, tai nghe, mũi ngửi, lưỡi nếm, thân xúc chạm… đều chỉ là saṅkhāra.

Không có gì bền vững. Mọi pháp hữu vi đều đi đến hoại diệt. Tuổi trẻ rồi sẽ già nua. Sức khỏe rồi sẽ bệnh tật. Sự sống rồi sẽ kết thúc bằng cái chết. Tất cả, cuối cùng, đều đi đến chỗ chấm dứt.

Nếu thường xuyên quán chiếu như vậy, tâm sẽ dần buông bỏ chấp thủ. Bằng không, con người dễ rơi vào keo giữ, bám víu: có vật tốt không dám dùng, có của quý không dám trao, chỉ mãi tích lũy trong lo sợ mất đi.

Hiểu vô thường không phải để buồn, mà để sống đúng. Cái gì nên dùng thì dùng, cái gì nên thọ dụng thì thọ dụng, cái gì nên cho đi thì cho đi. Đồng thời, nỗ lực làm các thiện pháp để tích lũy công đức, nuôi dưỡng đời sống ý nghĩa. Muốn được như vậy, cần tập quán niệm: tất cả saṅkhāra đều vô thường.

Chính sự quán chiếu ấy giúp tâm vững vàng khi trực diện biến đổi. Khi vô thường xảy đến, ta không còn hoang mang hay suy sụp, bởi đã thấy và hiểu từ trước. Đức Thế Tôn dạy quán như vậy là để chuẩn bị cho tâm. Đây là pháp cần được ghi nhận và thực hành.