Tại sao nên thường tụng kinh Phổ Môn?

Từ chùa lớn đến bàn thờ nhỏ trong gia đình, từ những khóa lễ đông người đến lúc một người lặng lẽ tụng kinh giữa đêm khuya, tiếng “Nam mô Quán Thế Âm Bồ-tát” đã trở thành âm thanh đem lại cảm giác bình an cho rất nhiều người.

Có người tụng kinh Phổ Môn để cầu bình an. Có người cầu vượt qua bệnh tật, tai nạn hay những lúc tinh thần tuyệt vọng. Có người đơn giản chỉ vì mỗi lần tụng xong thấy lòng nhẹ hơn.

Nhưng thật ra, giá trị lớn nhất của kinh Phổ Môn không nằm ở chuyện “cầu gì được nấy”, mà nằm ở chỗ bài kinh này giúp con người học cách nuôi dưỡng lòng từ bi và sự bình an giữa một cuộc đời đầy bất an.

Kinh Phổ Môn là phẩm thứ 25 trong kinh Diệu Pháp Liên Hoa, nói về hạnh nguyện cứu khổ của Bồ-tát Quán Thế Âm. “Quán Thế Âm” nghĩa là lắng nghe âm thanh của cuộc đời, lắng nghe nỗi khổ của chúng sinh để cứu giúp. Hình ảnh ấy rất đẹp bởi giữa một thế giới mà con người ngày càng vội vàng và dễ vô cảm, việc còn biết lắng nghe nỗi đau của nhau đã là một loại tu tập rất lớn.

Nhiều người nghĩ tụng kinh là để Phật, Bồ-tát ban phước, nhưng trong đạo Phật, tụng kinh trước hết là để chuyển hóa chính tâm mình.

Có những hôm lòng đầy phiền não, nóng giận hay bất an, chỉ cần ngồi xuống tụng vài phẩm kinh, hơi thở tự nhiên chậm lại. Tâm bớt loạn hơn. Những điều tưởng rất lớn lúc trước bỗng nhẹ đi phần nào. Đó là vì khi tụng kinh, tâm con người được kéo trở về hiện tại.

Trong kinh Phổ Môn có đoạn nói rằng nếu chúng sinh gặp khổ nạn mà nhất tâm xưng niệm danh hiệu Quán Thế Âm Bồ-tát thì sẽ được cứu giúp, vượt qua sợ hãi và tai ách. Nhiều người đọc đến đây thường nghĩ theo hướng linh ứng nhiệm màu. Điều đó có thể tùy niềm tin mỗi người. Nhưng nhìn sâu hơn, “sự cứu giúp” lớn nhất đôi khi chính là việc con người không còn bị nhấn chìm bởi hoảng loạn và tuyệt vọng.

Một người đang quá đau khổ, nếu còn giữ được tâm bình tĩnh thì đã có thể vượt qua rất nhiều điều. Kinh Phổ Môn giúp con người nuôi dưỡng sức mạnh nội tâm ấy.

Tôi từng thấy nhiều người lớn tuổi giữ thói quen tụng kinh Phổ Môn mỗi tối. Có người cuộc đời rất vất vả, bệnh tật liên miên, gia đình nhiều biến cố, nhưng gương mặt họ vẫn hiền và nhẹ. Họ bảo nhờ tụng kinh mà lòng bớt oán trách cuộc đời. Điều đó rất đáng quý, vì khổ đau lớn nhất của con người nhiều khi không nằm ở hoàn cảnh, mà nằm ở việc tâm mình bị mắc kẹt trong sân hận, lo âu và bất mãn quá lâu.

Kinh Phổ Môn cũng nhắc con người nhớ về lòng từ bi. Hình tượng Bồ-tát Quán Thế Âm hiện thân khắp nơi để cứu giúp chúng sinh không phải chỉ để chúng ta cầu xin, mà còn để học theo.

Đó là học cách nói lời nhẹ hơn. Biết giúp người khi còn có thể. Biết lắng nghe thay vì chỉ phán xét. Biết thương nỗi khổ của người khác.

Một người tụng kinh Phổ Môn lâu ngày mà tâm ngày càng nóng nảy, ích kỷ hay hơn thua thì có lẽ vẫn chưa hiểu hết tinh thần của bài kinh này, bởi cốt lõi của kinh không nằm ở nghi thức, mà ở sự chuyển hóa bên trong.

Trong thời đại hôm nay, con người sống giữa quá nhiều áp lực. Tin tức tiêu cực, mạng xã hội, công việc, tiền bạc, bệnh tật… khiến tâm trí rất dễ bất an. Nhiều người dù vật chất đủ đầy nhưng vẫn thấy lòng trống rỗng và mệt mỏi. Những lúc như vậy, một thời kinh đôi khi giống như khoảng lặng để con người trở về với chính mình.

Không cần tụng quá dài. Không cần phải hiểu hết kinh văn ngay lập tức. Chỉ cần ngồi xuống với tâm thành kính và hơi thở chậm lại, lòng đã khác đi nhiều.

Có những người nhờ tụng kinh mà bỏ dần nóng giận. Có người vượt qua giai đoạn tuyệt vọng. Có người học được cách tha thứ. Có người sau nhiều năm mới hiểu rằng bình an không nằm ở việc cuộc đời hết sóng gió, mà nằm ở việc tâm mình đủ vững giữa sóng gió. Đó có lẽ là sự “cảm ứng” sâu sắc nhất của kinh Phổ Môn.

Thực ra, cuộc đời này không ai tránh khỏi khổ đau và biến động, nhưng nếu trong những lúc tối nhất, con người vẫn còn giữ được lòng từ bi, sự tỉnh thức và niềm tin vào điều thiện lành, thì đã có thể đi qua rất nhiều bão tố rồi. Và có lẽ vì vậy mà kinh Phổ Môn vẫn được nhiều người tìm về như một chỗ nương tựa tinh thần giữa cuộc đời nhiều bất an này.