Nguyện cầu và tinh thần “cải hoán tâm thức” của Phật giáo

Tôi trả lời rằng, cách tôi làm hoàn toàn phù hợp với tinh thần “cải hoán tâm thức” của Phật giáo. Phát nguyện mỗi sáng không phải là nghi thức để cầu xin một quyền lực bên ngoài, mà là một phương pháp để định hướng lại dòng tâm tiếp nối của chính mình.

​Tâm không đứng yên. Nó luôn trôi theo ngoại cảnh, luôn bị lôi kéo bởi thói quen, ký ức, ham muốn và sợ hãi. Nếu không có một hướng đi rõ ràng, nó sẽ theo tập khí cũ. Việc phát nguyện mỗi ngày giống như định hướng cho tâm, nhắc cho nó  nhớ về buông xả, về từ bi, về trí tuệ, thay vì để mặc nó bị cuốn theo những phản xạ quen thuộc.

​Trong Duy Thức gọi đó là quá trình “huân tập chủng tử”. Mỗi lời nguyện là một hạt giống thanh tịnh được gieo vào tàng thức. Khi ta lặp lại đủ nhiều, những hạt giống này sẽ kết thành một sức mạnh mà luận sư Thế Thân gọi là “Thắng giải”,  một niềm tin không thể lay chuyển. Khi ấy, tâm nguyện không còn là lời nguyện vô dụng, mà nó trở thành “bộ lọc” cho mọi nhận thức. Một người nguyện buông xả luân hồi, khi đối mặt với danh lợi, tâm họ tự khắc sẽ khởi lên sự cảnh giác. Một người nguyện bồ đề tâm, khi gặp kẻ nghịch thù, lòng trắc ẩn sẽ tự động hiển hiện thay cho sự sân hận.

​Trong Câu Xá Luận (phẩm Nghiệp), ý chí và tâm nguyện chính là hình thái cao nhất của Nghiệp. Nghiệp không chỉ là hành động đã qua, mà là năng lực định hướng hiện tại. Nếu ví cuộc đời như một con thuyền lênh đênh trên đại dương sinh tử, thì các công đức hay nỗ lực hằng ngày giống như sức đẩy của gió và cánh buồm, nhưng chính lời nguyện mới là bánh lái. Thuyền không lái sẽ trôi dạt vô định, tâm không nguyện sẽ tan tác giữa muôn trùng duyên cảnh.

​Bồ-tát đạo không bắt đầu bằng thần thông hay những chứng đắc cao siêu, mà bắt đầu từ những ước nguyện và sự bền bỉ tiến về cái đích ấy. Có thể hôm nay trí tuệ Tánh Không vẫn còn là một khái niệm xa vời, nhưng việc hướng tâm về nó mỗi ngày sẽ dần làm mỏng đi những lớp màng chấp ngã.

​Vì vậy, đừng hỏi “nguyện có thành không”, mà hãy nhìn xem tâm mình có đang “chuyển” theo lời nguyện ấy hay không. Giác ngộ không phải là một điểm đến bất ngờ ở cuối con đường, nó là sự tích tụ của từng sát-na tâm biết hướng về ánh sáng. Khi ta khởi nguyện với sự thành khẩn nhất, thì ngay giây phút đó, hành trình giác ngộ đã thực sự bắt đầu.