Home
Người trí không sống bằng tiếc nuối quá khứ. Cũng không sống bằng mộng tưởng tương lai. Người trí dùng quá khứ làm bài học, dùng tương lai làm định hướng, và dùng hiện tại để gieo nhân lành.
Nhiều người học đạo rồi thích nói:
“Tu là bỏ tất cả quá khứ.”
“Đừng nghĩ tới chuyện cũ.”
“Chỉ sống với hiện tại thôi.”
Có phần đúng trong đó.
Nghe rất hay. Nghe rất thiền. Nghe rất sang.
Nhưng coi kỹ Kinh Nhất Dạ Hiền Giả thì không phải như vậy.
Đức Phật không hề dạy chúng ta xóa sạch quá khứ khỏi trí nhớ.
Nếu quên hết quá khứ thì làm sao biết đường về nhà?
Nếu quên hết quá khứ thì làm sao nhớ cha mẹ mình là ai?
Nếu quên hết quá khứ thì làm sao nấu một bữa cơm, lái một chiếc xe, hay học một bài kinh?
Rõ ràng, đời sống hiện tại luôn được xây dựng trên nền tảng của quá khứ.
Vấn đề không phải là nhớ hay không nhớ.
Vấn đề là nhớ để làm gì.
Có những ký ức giúp mình khôn hơn, trưởng thành hơn, sống thiện hơn.
Những ký ức đó cần giữ.
Nhưng có những ký ức chỉ làm mình đau khổ, sân hận, tiếc nuối, dằn vặt và bất thiện.
Những ký ức đó nên buông.
Đức Phật không dạy quên quá khứ. Ngài dạy đừng bị quá khứ trói buộc.
Có người bị một câu nói cách đây 10 năm làm khổ tới tận bây giờ.
Người nói đã quên từ lâu. Người nghe vẫn ôm mãi.
Người ta đã bỏ cái gánh xuống rồi.
Mình vẫn vác nó trên vai.
Ai khổ? Chính mình khổ.
Sống an nhiên với quá khứ, vững bước tương lai
Trong đời này, rất nhiều nỗi đau không đến từ sự việc.
Nó đến từ việc mình cứ nhớ hoài sự việc đó.
Có những chuyện nếu quên được thì đã bình an từ lâu.
Đức Phật dạy nhìn lại lỗi cũ để học bài học.
Không phải để ngồi than thân trách phận.
Không phải để tự hành hạ mình suốt đời.
Người có trí thấy lỗi rồi sửa.
Người thiếu trí thấy lỗi rồi chìm trong mặc cảm.
Hai người cùng nhớ một chuyện.
Nhưng một người tiến lên.
Một người chìm xuống.
Có người từng tạo lỗi lầm trong quá khứ.
Họ cứ dằn vặt mãi:
“Tôi đã làm chuyện đó…”
“Tôi đã sai rồi…”
“Tôi đáng trách quá…”
Nhưng sự dằn vặt ấy không làm quá khứ thay đổi.
Không cứu được ai. Không sửa được điều gì.
Chỉ làm tâm mình tiếp tục đau khổ.
Điều cần làm là:
Thừa nhận lỗi.
Không tái phạm.
Tinh tấn làm thiện.
Hồi hướng công đức.
Đó mới là thái độ đúng theo Chánh pháp.
Người trí không sống bằng tiếc nuối quá khứ.
Cũng không sống bằng mộng tưởng tương lai.
Người trí dùng quá khứ làm bài học, dùng tương lai làm định hướng, và dùng hiện tại để gieo nhân lành.
Bởi vì:
Quá khứ là bài học. Tương lai là mục tiêu. Hiện tại là nơi tạo nghiệp.
Muốn ngày mai tốt đẹp thì phải sống tốt hôm nay.
Nếu hôm nay sống thiện:
Hôm qua sẽ trở thành một quá khứ đáng nhớ. Hôm nay là một hiện tại an vui.
Ngày mai sẽ là một tương lai tươi sáng.
Đó mới là người biết sử dụng thời gian theo tinh thần Phật pháp.
Bài học rút ra: “Quá khứ không truy tầm” không có nghĩa là phủ nhận quá khứ.
Nhưng những ký ức giúp mình sống tốt hơn, tu tập tốt hơn trong các thiện Pháp , thì nên tác ý đến
Hãy buông xuống những hồi ức chỉ làm mình khổ đau và bất thiện.
Thấy lỗi để sửa là trí tuệ.
Ôm lỗi để dằn vặt là si mê.
Người học đạo không chạy trốn quá khứ, mà học từ quá khứ.
Và điều quan trọng nhất: Đừng để một ký ức đã chết từ lâu tiếp tục điều khiển cuộc đời mình hôm nay. Rồi tự đau khổ rồi tạo nhiều ác nghiệp bất thiện, khổ đau cho người khác.
